Blog

EUCCS krijgt een wettelijk fundament

Geschreven door Ken Klaver | wo 18 nov 2026


Eerder schreef ik al over de ontwikkeling van het European Union Critical Communication System (EUCCS). Dit krijgt nu een nieuwe dimensie.

Op 30 september 2026 heeft de Europese Commissie twee wetsvoorstellen gepubliceerd die de basis moeten vormen voor de invoering van EUCCS. Deze voorstellen zijn relevant voor alle lidstaten die hun missiekritische communicatie willen moderniseren. Voor Nederland raken ze rechtstreeks aan de ontwikkeling van Vernieuwing Missiekritische Communicatie (VMX), de beoogd opvolger van C2000. VMX moet, net als de systemen binnen de andere lidstaten, volgens de nieuwe wetsvoorstellen gaan voldoen aan de eisen die nodig zijn om aan te sluiten op EUCCS.

Wat staat er in de nieuwe wetgeving?

De Commissie heeft twee voorstellen gepubliceerd. Het eerste voorstel is de hoofdverordening, die is gebaseerd op politiële samenwerking. De kern van dit voorstel is dat iedere lidstaat een eigen missiekritisch mobiel breedbandsysteem moet ontwikkelen dat aan Europese eisen voldoet, onder andere op het gebied van technische interoperabiliteit, beveiliging en weerbaarheid. Dat systeem bestaat minimaal uit drie onderdelen: het radionetwerk, de 4G/5G netwerkcore en de missiekritische applicatie voor push-to-talk, data en video. Waar mogelijk moeten bestaande openbare mobiele netwerken worden benut. Technieken zoals network slicing kunnen daarbij helpen om het verkeer van hulpdiensten te onderscheiden en voorrang te geven boven publiek verkeer zoals mobiele telefonie en data. Europese landen mogen smalband portofonienetwerken blijven gebruiken als aanvullende dekking of terugvalvoorziening.

De nationale systemen moeten bovendien onderling kunnen communiceren via een Europese interconnectie-infrastructuur. De EU schrijft dus niet één centraal Europees radionetwerk voor: EUCCS moet een ‘system of systems’ vormen. Daarmee behouden lidstaten de controle over hun eigen infrastructuur en operationele organisatie.

Het tweede wetsvoorstel breidt de toepassing van EUCCS uit naar civiele bescherming en andere organisaties die verantwoordelijk zijn voor openbare veiligheid, zoals brandweer, ambulance en de Koninklijke Marechaussee.

Volgens de voorstellen moeten de lidstaten bovendien een zogenaamde National Competent Authority (NCA) aanwijzen. Dit is een instantie die namens een lidstaat is aangewezen als aanspreekpunt voor het EUCCS. De NCA houdt toezicht op de ontwikkeling, implementatie en werking van het nationale missiekritische mobiele breedbandsysteem en bijbehorende diensten.

Lidstaten krijgen een flinke taak van de EU: ze moeten hun nationale strategie voor kritische communicatie beschrijven, inclusief de migratie naar breedband, de gebruikersgroepen, aanbestedingskaders, samenwerking met mobiele operators, investeringen, continuïteit en de aansluiting op andere landen. Volgens de wetsvoorstellen moet er verder een Europees stelsel voor beoordeling en accreditatie komen.

Van ambitie naar meetbare eisen

Een belangrijk onderdeel van het wetsvoorstel zijn de drie opeenvolgende volwassenheidsniveaus met concrete technische en operationele doelstellingen:

    • 2030 – Initial: meer dan vijftig procent van de aangewezen gebruikers maakt gebruik van het nationale mobiele breedbandsysteem. Mobiele netwerken moeten minimaal zeventig procent van het landoppervlak dekken. Ook zijn onder meer missiekritische applicaties, cryptografische beveiliging, prioriteit voor hulpdiensten en acht uur noodstroom voor het radionetwerk vereist.
    • 2033 – Advanced: alle aangewezen gebruikers moeten het nationale mobiele breedbandsysteem gebruiken en de mobiele dekking ervan moet minimaal tachtig procent bedragen. Dit niveau omvat onder meer geavanceerde weerbaarheid, een vertrouwde ICT-toeleveringsketen en integratie van satellietcommunicatie rechtstreeks met apparaten.
    • 2036 – Optimal: de dekking van het nationale mobiele breedbandsysteem moet minimaal negentig procent van het landoppervlak en 95 procent van de bevolking bereiken. Ook worden verdere redundantie, post-quantumbeveiliging, interoperabele randapparatuur en dedicated spectrum (naast gedeeld spectrum met prioriteit voor hulpdiensten) als doel opgenomen.

De twee wetsvoorstellen koppelen deze volwassenheidsniveaus aan gefaseerde aansluiting op EUCCS. De eerste groep lidstaten kan vanaf december 2030 aansluiten, een volgende groep vanaf december 2033 en uiterlijk december 2036 moeten alle lidstaten aan het hoogste niveau voldoen en zijn aangesloten.

Wat betekenen de EUCCS-wetsvoorstellen voor Nederland en VMX?

De wetgeving rondom EUCCS gaat verder dan het realiseren van grensoverschrijdende spraakcommunicatie. Ook dekking, energievoorziening, netwerkredundantie, beveiliging, eindapparatuur en operationele informatie-uitwisseling worden onderdeel van het Europese beoordelingskader.

Voor VMX betekent deze regelgeving dat Europese interoperabiliteit vanaf het begin een architectuurvoorwaarde moet zijn. Het is niet voldoende om een nationaal mobiel breedbandsysteem te realiseren dat alleen aan Nederlandse eisen voldoet. De gekozen netwerkarchitectuur, de netwerkcore, communicatiediensten (MCX) en interfaces moeten ook aansluiting op de Europese infrastructuur mogelijk maken en aan de toekomstige Europese standaarden voldoen.

Dat heeft gevolgen voor ten minste vier gebieden:

  1. Kwaliteit van dienstverlening. De inzet van openbare mobiele netwerken past bij de voorgestelde Europese richting, maar brengt ook verplichtingen met zich mee. Prioriteit, pre-emption, Quality of Service, dekking en continuïteit moeten aantoonbaar worden geregeld. Dat vraagt om concrete afspraken met mobiele netwerkoperators en om een architectuur die voldoende controle biedt over de kritische communicatievoorziening.
  2. Weerbaarheid. De eisen aan noodstroom, redundantie, cryptografie en de toekomstige ontwikkeling richting post-quantumbeveiliging moeten worden vertaald naar ontwerpkeuzes en toetsbare eisen. Ook satellietcommunicatie en snel inzetbare tijdelijke communicatievoorzieningen moeten een plek krijgen in de architectuur.
  3. Governance. Nederland zal een nationale strategie voor migratie naar VMX en integratie met EUCCS moeten vaststellen, actueel moeten houden en de Europese accreditatie moeten voorbereiden. Architectuurkeuzes en contracten met leveranciers en operators moeten daarom de doorgroei ondersteunen naar de volwassenheidsniveaus van 2033 en 2036.
  4. Gebruikersscope. De regelgeving vraagt om een duidelijke afbakening van de gebruikersgroep en om missiekritische diensten die informatie-uitwisseling en gedeelde situational awareness ondersteunen. Het tweede wetsvoorstel geeft lidstaten de ruimte om te bepalen welke organisaties op het gebied van openbare orde en veiligheid ze aansluiten, maar stelt vervolgens wel eisen aan interoperabiliteit en de operationele inbedding van de aangesloten organisaties.

Nu anticiperen op Europese eisen

De wetsvoorstellen zijn nog niet definitief. Het Europees Parlement en de Raad kunnen nog wijzigingen aanbrengen. De richting is echter helder: Europa wil nationale zeggenschap combineren met verplichte interoperabiliteit en meetbare eisen aan de kwaliteit en weerbaarheid van missiekritische communicatie.

Nederland moet daarom de voorgestelde eisen nu al systematisch naast de VMX-architectuur, de roadmap en de aanbestedingsstrategie leggen, zodat er achteraf geen kostbare en tijdrovende aanpassingen in de infrastructuur nodig zijn. Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar het niveau dat rond 2030 nodig is, maar ook naar de verdere ontwikkeling tot 2036.

EUCCS vertaalt Europese interoperabiliteit in een ontwerp- en verantwoordingsvraagstuk. VMX dient daarom aantoonbaar te kunnen meegroeien met het Europese kader voor kritische communicatie.