Eerder schreef ik al over de ontwikkeling van het European Union Critical Communication System (EUCCS). Dit krijgt nu een nieuwe dimensie.
Op 30 september 2026 heeft de Europese Commissie twee wetsvoorstellen gepubliceerd die de basis moeten vormen voor de invoering van EUCCS. Deze voorstellen zijn relevant voor alle lidstaten die hun missiekritische communicatie willen moderniseren. Voor Nederland raken ze rechtstreeks aan de ontwikkeling van Vernieuwing Missiekritische Communicatie (VMX), de beoogd opvolger van C2000. VMX moet, net als de systemen binnen de andere lidstaten, volgens de nieuwe wetsvoorstellen gaan voldoen aan de eisen die nodig zijn om aan te sluiten op EUCCS.
De Commissie heeft twee voorstellen gepubliceerd. Het eerste voorstel is de hoofdverordening, die is gebaseerd op politiële samenwerking. De kern van dit voorstel is dat iedere lidstaat een eigen missiekritisch mobiel breedbandsysteem moet ontwikkelen dat aan Europese eisen voldoet, onder andere op het gebied van technische interoperabiliteit, beveiliging en weerbaarheid. Dat systeem bestaat minimaal uit drie onderdelen: het radionetwerk, de 4G/5G netwerkcore en de missiekritische applicatie voor push-to-talk, data en video. Waar mogelijk moeten bestaande openbare mobiele netwerken worden benut. Technieken zoals network slicing kunnen daarbij helpen om het verkeer van hulpdiensten te onderscheiden en voorrang te geven boven publiek verkeer zoals mobiele telefonie en data. Europese landen mogen smalband portofonienetwerken blijven gebruiken als aanvullende dekking of terugvalvoorziening.
De nationale systemen moeten bovendien onderling kunnen communiceren via een Europese interconnectie-infrastructuur. De EU schrijft dus niet één centraal Europees radionetwerk voor: EUCCS moet een ‘system of systems’ vormen. Daarmee behouden lidstaten de controle over hun eigen infrastructuur en operationele organisatie.
Het tweede wetsvoorstel breidt de toepassing van EUCCS uit naar civiele bescherming en andere organisaties die verantwoordelijk zijn voor openbare veiligheid, zoals brandweer, ambulance en de Koninklijke Marechaussee.
Volgens de voorstellen moeten de lidstaten bovendien een zogenaamde National Competent Authority (NCA) aanwijzen. Dit is een instantie die namens een lidstaat is aangewezen als aanspreekpunt voor het EUCCS. De NCA houdt toezicht op de ontwikkeling, implementatie en werking van het nationale missiekritische mobiele breedbandsysteem en bijbehorende diensten.
Lidstaten krijgen een flinke taak van de EU: ze moeten hun nationale strategie voor kritische communicatie beschrijven, inclusief de migratie naar breedband, de gebruikersgroepen, aanbestedingskaders, samenwerking met mobiele operators, investeringen, continuïteit en de aansluiting op andere landen. Volgens de wetsvoorstellen moet er verder een Europees stelsel voor beoordeling en accreditatie komen.
Een belangrijk onderdeel van het wetsvoorstel zijn de drie opeenvolgende volwassenheidsniveaus met concrete technische en operationele doelstellingen:
De twee wetsvoorstellen koppelen deze volwassenheidsniveaus aan gefaseerde aansluiting op EUCCS. De eerste groep lidstaten kan vanaf december 2030 aansluiten, een volgende groep vanaf december 2033 en uiterlijk december 2036 moeten alle lidstaten aan het hoogste niveau voldoen en zijn aangesloten.
De wetgeving rondom EUCCS gaat verder dan het realiseren van grensoverschrijdende spraakcommunicatie. Ook dekking, energievoorziening, netwerkredundantie, beveiliging, eindapparatuur en operationele informatie-uitwisseling worden onderdeel van het Europese beoordelingskader.
Voor VMX betekent deze regelgeving dat Europese interoperabiliteit vanaf het begin een architectuurvoorwaarde moet zijn. Het is niet voldoende om een nationaal mobiel breedbandsysteem te realiseren dat alleen aan Nederlandse eisen voldoet. De gekozen netwerkarchitectuur, de netwerkcore, communicatiediensten (MCX) en interfaces moeten ook aansluiting op de Europese infrastructuur mogelijk maken en aan de toekomstige Europese standaarden voldoen.
Dat heeft gevolgen voor ten minste vier gebieden:
De wetsvoorstellen zijn nog niet definitief. Het Europees Parlement en de Raad kunnen nog wijzigingen aanbrengen. De richting is echter helder: Europa wil nationale zeggenschap combineren met verplichte interoperabiliteit en meetbare eisen aan de kwaliteit en weerbaarheid van missiekritische communicatie.
Nederland moet daarom de voorgestelde eisen nu al systematisch naast de VMX-architectuur, de roadmap en de aanbestedingsstrategie leggen, zodat er achteraf geen kostbare en tijdrovende aanpassingen in de infrastructuur nodig zijn. Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar het niveau dat rond 2030 nodig is, maar ook naar de verdere ontwikkeling tot 2036.
EUCCS vertaalt Europese interoperabiliteit in een ontwerp- en verantwoordingsvraagstuk. VMX dient daarom aantoonbaar te kunnen meegroeien met het Europese kader voor kritische communicatie.