De druk op onze draadloze communicatie-infrastructuur neemt snel toe. Zowel mobiele netwerken als WiFi netwerken raken voller door stijgend datagebruik. Al enige tijd is er zowel in Nederland als elders in Europa, een stevige discussie gaande over nut en noodzaak van de nieuwe Upper-6 GHz frequentieband (6.425–7.125 MHz). Voor wie is dit spectrum bedoeld, en welke rol moet het spelen in het opvangen van toekomstige capaciteitsproblemen? In deze blog lichten we de achtergrond toe, waarom de vraag naar radiospectrum toeneemt en hoe het nu staat met de mobiele operators en WiFi spectra.
Mobiele communicatienetwerken, zoals die van KPN, Vodafone en Odido zijn niet meer weg te denken uit de Nederlandse maatschappij. Iedereen wil altijd en overal gebruik kunnen maken van mobiel internet: voor social media, video’s (zoals live voetbalwedstrijden en films), podcasts, mobiel betalen,112 bellen, etc. Mobiele communicatie is daardoor onmisbaar geworden.
Als gevolg hiervan vragen we steeds meer communicatie capaciteit van de mobiele netwerken. Niet alleen wanneer we onderweg zijn, maar juist ook in gebouwen en woningen. Om aan deze groeiende behoefte te voldoen, moeten Mobiele Netwerk Operators (MNOs) over voldoende radiospectrum beschikken, en het liefst in grote spectrum blokken. Je kunt het vergelijken met een snelweg: veel rijstroken verwerken moeiteloos grote aantallen voertuigen, terwijl een enkele rijbaan al snel zorgt voor vertraging en filevorming.
In Nederland hebben de 3 MNOs totaal ca 685 MHz aan spectrum tot hun beschikking. Dat is op dit moment ruim voldoende, zelfs in gebieden met heel veel gebruikers. De toevoeging van de 3.5 GHz-band in 2024 zorgt bovendien al voor veel verkeerscapaciteit, die nu nog maar deels wordt benut.
In het afgelopen decennium is het mobiele datagebruik per gebruiker hard gegroeid. In 2020 was die groei bijvoorbeeld zo’n 50% per jaar. Inmiddels lijkt er al wat verzadiging van de markt te ontstaan, met een wereldwijde groei van rond de 20% in 2025. Ook in Nederland is dat het geval. Voor de komende jaren wordt wereldwijd nog een groei verwacht van ca 10% tot 20%. Dit betekent dat de beschikbare netwerk capaciteit rond 2030 mogelijk verzadigd raakt, wat kan leiden tot behoefte aan meer spectrum voor de MNOs.
Niet alleen MNOs hebben spectrum nodig om aan onze groeiende databehoefte te kunnen voldoen. In kantoren en woningen maken we doorgaans gebruik van WiFi dat werkt via daarvoor toegewezen spectrum in de 2,4 GHz en 5 GHz band. Van oudsher worden kantoren en woningen voorzien van WiFi netwerken. Enerzijds omdat consumenten en bedrijven hiermee volledig eigenaar zijn, en er dus controle over hebt, zonder de abonnementskosten van een MNO. Anderzijds omdat de dekking van mobiele netwerken in die gebouwen vaak slecht is. Dat geldt zeker voor gebouwen met warmte-isolerend glas met metaalcoating (vanwege green building-normen), maar ook voor ruimtes die dieper in een gebouw liggen, waar de radiosignalen van MNOs extra sterk worden tegengehouden.
Net als bij de MNO-netwerken is het WiFi verkeer sterk gegroeid, mede door de groeiende behoefte aan breedbandige capaciteit voor bijvoorbeeld video. Om deze groei op te vangen is inmiddels de lower-6 GHz band (5.945 tot 6.425 MHz) beschikbaar gemaakt, wat door de WiFi 6E en WiFi 7 standaarden wordt gebruikt.
WiFi verkeer is nagenoeg volledig binnen in woningen, kantoren. Interessant is dat een heel groot deel van het MNO mobiele datagebruik ook binnen kantoren en woningen plaatsvindt – naar schatting ca. 60% tot mogelijk wel 80%. Uit recent onderzoek van BTG, uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken, blijkt dat bedrijven in de nabije toekomst een stevige groei verwachten in breedbandige indoor datacommunicatie. Ook geeft ruim de helft van de organisaties aan dat een naadloze overgang tussen indoor en outdoor dataverkeer vereist is. Dit betekent dus dat zowel WiFi (voor indoor verkeer) als MNOs (voor indoor en outdoor verkeer) behoefte hebben aan extra capaciteit.
Naast deze behoefte vanuit de markt, is er ook een Europees initiatief: het Digital Decade Policy Program 2030. Dit initiatief stelt als doel dat alle gebruikers een gigabit netwerkaansluiting beschikbaar hebben op een vaste locatie. Daarmee kan breedbandig mobiel dataverkeer via WiFi in woningen en gebouwen worden gerealiseerd. Daarnaast moet in alle bewoonde gebieden een draadloos mobiel netwerk beschikbaar zijn dat aan minimaal de kwaliteiten van een 5G netwerk voldoet. Om dit mogelijk te maken moeten ook de MNOs over voldoende radiospectrum beschikken.
We zien dus een groei van de benodigde verkeerscapaciteit, wat zowel voor WiFi als voor MNOs betekent dat ze meer radiospectrum nodig hebben. De Upper 6 GHz band kan hierin een belangrijke rol spelen en meer spectrum bieden. De kernvraag nu is: moet dit spectrum worden ingezet door de MNOs, door WiFi, of misschien door een combinatie van beiden? In de volgende blog gaan we hier op in. De 6 GHz band zou hierin een belangrijke rol kunnen spelen.
Deze blog is geschreven door Dick Martens en Gerrit van Dijken.